Het Diner, Een langdradige film geserveerd zonder diepgang

Literaire werken worden tegenwoordig steeds vaker vertaalt naar het witte doek. Deze adaptaties zijn over de jaren behoorlijk verschillend van kwaliteit geweest. Iedereen heeft met open mond gekeken naar de wereld van J.R.R. Tolkien in de Lord of the Rings films en Harry Potter wist iedereen ,letterlijk en figuurlijk, te betoveren. Terwijl films als Koning van Katoren en Alles is Familie het liefst zo snel mogelijk gewist zouden moeten worden van ieders geheugen. Het is dus zeer afhankelijk van hoe men een boek leest en dit weet te vertalen naar een medium dat, in de meeste gevallen, door veel meer mensen wordt gezien. Het Diner is één van die boeken die mij van begin tot het eind meenam in het verhaal. Het is voor mij de definitie van de nieuwe postmodernistische literatuur in Nederland. Helaas weet de film het boek niet helemaal correct te vertalen naar het witte doek. De film is een spiegelbeeld van het boek en mist hierdoor de kern van het verhaal wat Koch probeerde te beschrijven in zijn werk. 

Het Diner gaat over twee gezinnen die samenkomen in een restaurant waar ze het moeten hebben over iets wat hun zoons hebben gedaan. Het is een serieuze zaak en het is de vraag wat de impact is van hun zaken op de rest van hun leven. Het verhaal wordt vertelt vanuit het perspectief van Paul Lohman. De broer van Serge Lohman, een ambitieuze politicus die een greep doet naar het presidentschap en samen met zijn vrouw Babette een oplossing probeert te bedenken voor het probleem. Terwijl Claire en Paul niet willen laten blijken dat ze weer weten dan de anderen.

 Het verhaal wordt in grote lijnen duidelijk vertelt in de film. De kern van het conflict blijft aan de orde en is duidelijk geïllustreerd door de beelden. Je ziet wat de  karakters doormaken en hoe ze op elkaar reageren. Hoe ze op elkaar reageren is (meestal) logisch en begrijpelijk. Maar er is wat verloren gegaan in de vertaling van het boek naar de film. Het karakter van Paul staat centraal in het verhaal. Hoe hij alles in zijn perspectief zet en de gebeurtenissen meemaakt. Ik wil proberen hier niet de clou van het boek weg te geven. Maar het is onvermijdelijk als ik wil illustreren wat er mis is met deze film. Dus vanboek. Niet voor de film. Je kan de volgende paragraaf overslaan om de spoilers te vermijden.

Waar het boek zo sterk in was, was het feit dat Paul Lohman een vrij onstabiel karakter was. Dit één van de grote “twists” aan het einde van het verhaal. Niet zozeer dat het verhaal tot een bepaalde conclusie komt, maar dat Paul eigenlijk helemaal niet de hoofdpersoon is waarvoor je zou moeten juichen. Hij is psychisch een onstabiel persoon en heeft duidelijk problemen. De film weet dit in de tweede scène (!) al te vertellen door een beruchte scène uit het boek direct aan het begin te gooien. Hierdoor weet je van het begin met wie je te maken hebt en dat er duidelijk iets met hem mis is. Dit is wat voor mij de film direct verpestte. Het heeft niet langer het karakter van Paul wat je moet verassen aan het einde. En hierbij verandert hij eigenlijk in een hoofdpersoon waar je je wel in kan inleven. Wat niet de essentie was van het oorspronkelijke verhaal. Voor mij was dit een behoorlijke domper en heeft deze beslissing roet in het eten gegooid.

Het acteerwerk is strak. Ik had eerst wat moeite met de rol van Jacob Derwig als Paul, maar naar mate de film vorderde begon ik hem meer te waarderen. De rol van Harpert Michielsen  en Daan Schuurmans waren hoogtepunten in de film. Schuurmans weet de opkomende politicus van Serge goed te vertolken en komt zeer geloofwaardig over. Harpert Michielsen vertolkt de rol van de ober in de film. En helaas krijgt hij niet zoveel tekst of aandacht als dat hij in het boek krijgt wat hem tot ook een centraal figuur maakte. Desondanks weet hij toch een memorabele rol neer te zetten.

af hier komen er spoilers voor het

Kim van Kooten (Babette) en Thekla Reuten (Claire) vond ik niet veel toevoegen aan de film.
Ze hadden niet veel om mee te werken vanuit het script gezien. Ze zaten er een beetje bij in plaats van dat ze echt wat toevoegde aan de film. De flashbacks waren sterk en hierdoor kreeg ik een achtergrond van het leven van Paul. Helaas gold dit alleen maar voor zijn karakter en miste ik dit bij Serge, Babette en Claire. Het is zonder twijfel Paul’s verhaal maar we kunnen ons moeilijk iets anders voorstellen dan zijn perspectief omdat we diepgang van bepaalde karakters missen, wat teleurstellend is.

Het is jammer dat het verhaal gewoon niet zo sterk werkt als dat in het boek. Het voelt gehaast aan, alsof ze het boek naast de camera hadden liggen en bedachten dat er bepaalde korte stukjes ook in de film moesten omdat ze in het boek stonden. Het is waar dat ze in het boek heel lang om het “conflict” heen draaien. Maar daar werkt het omdat je tussen alle koetjes en kalfjes flashbacks leest over Paul zijn ervaringen. Het stuk waar er wordt gesproken over de wijnkennis van Serge neemt in het boek een aantal bladzijden in beslag. Maar hier wordt het kort genoemd om vervolgens nooit meer ter sprake te komen. Ook vond ik het zelf jammer dat we precies weten waar het verhaal zich afspeelt. Voor zover ik weet word in het boek nooit de stad Amsterdam genoemd en ook niet de naam van het restaurant. Net zoals dat het hele verhaal in het boek zich afspeelt in het restaurant. Waar het is opgebouwd als een klassieke Griekse tragedie. Maar in de film zijn er snel afwisselende shots en locaties. Alsof ze bang waren dat wij ,de kijker, ons zouden vervelen door te kijken naar een diner.  Terwijl het de titel van de film is, wat zou je anders verwachten? Van het diner zelf krijgen we nauwelijks iets te zien. En dan is er het einde van de film dat een slechte smaak in mijn mond achter liet. Het boek had een prachtig einde dat logisch en strak in elkaar zat. Maar hier voelt het afgebroken en gehaast. Alsof ze door het budget heen waren en er opeens een einde moest komen. De hele film voelde gehaast en toch langdradig aan. Veel scènes die we kregen te zien waren niet nodig voor het verhaal, en dingen die we niet kregen te zien waren juist cruciaal voor de afloop. Het is als een vuurpijl die wordt afgeschoten en halverwege in de lucht besluit neer te vallen zonder af te gaan.

In conclusie moet ik zeggen dat ik meer had verwacht van het Diner. Ik ga hier proberen het boek van de film te scheiden maar ik was teleurgesteld dat het verhaal niet werkte in de film. Niet alleen als adaptatie, maar ook als film op zich. Het stond niet stevig op zichzelf en de karakters veranderden als de scène er om vroeg. De film zit strak in elkaar en ziet er prima uit met goed acteerwerk en prima cinematografie. Maar het verhaal en de karakters , waar de film het juist van zou moeten hebben,  staan op losse schroeven. Toch zou ik wel de film aanraden voor mensen die het boek niet hebben gelezen. Het blijft een spannend verhaal en ondanks het feit dat het boek zonder twijfel beter is, is het Diner toch een film die wel te verteren valt.  “Ober, mag ik de rekening?”

Het Diner krijgt een 6,2 van de 10. Hoewel de film er strak uit ziet, kan het niet opleven aan de verwachting en het verhaal van het boek. Het acteerwerk is goed maar de film is niet memorabel of zo intrigerend als het gedrukte werk.

Willem Hilhorst